مرتضى مطهرى
463
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
كنيهاش ابويوسف است يهودى پنداشتهاند و عجيبتر اين كه در بعضى روايات كه قطعاً مجعول است ، از او به عنوان كسى ياد كردهاند كه در نظر داشته ردى بر قرآن مجيد بنويسد . امروز در اثر تحقيقاتى كه به عمل آمده روشن شده كه اولًا ارزش علمى و فلسفى كندى بيش از آن است كه قبلًا تصور مىشد ، ثانياً مسلمانى پاك اعتقاد و مدافع و احتمالًا شيعه بوده است ، ثالثاً به واسطهء موقعيت علمى و اجتماعى محسود بوده است و نسبتهاى ناروا به او مولود آن حسادتهاست . همانطور كه قبلًا اشاره شد ، كندى شخصيت منحصر به فرد طبقهء خودش است . شخصيتى ديگر اعم از مسلمان و غيرمسلمان كه فيلسوفى صاحب نظر باشد ، در طبقه و دورهء او وجود ندارد . كندى در حدود سال 258 درگذشته است . طبقهء دوم اين طبقه از دو گروه مختلف تشكيل مىشود : گروه شاگردان كندى و گروهى كه شاگرد كندى نبودهاند . اما گروه اول : 1 . ابوالعباس ، احمد بن الطيب سرخسى . بزرگترين شاگرد كندى بوده است . در سال 218 متولد و در سال 286 به دست قاسم بن عبيداللَّه وزير معتضد به قتل رسيده است . ابن ابى اصيبعه پنجاه و چهار كتاب و رساله از او نام مىبرد كه ظاهراً هيچ كدام در دست نيست ، از جمله كتاب المسالك والممالك در جغرافيا و شايد اولين جغرافى نويس جهان اسلام او باشد ؛ ديگر كتابى در فرق بين نحو و منطق ، ديگر كتابى در اينكه اصول و اركان فلسفه بعضى مبتنى بر بعض ديگر است ، و ديگر كتابى در قوانين عام فن ديالكتيك ( جدل ) . هانرى كربن مىنويسد : « او الفباى صدا دارى اختراع كرد كه وسيلهء حمزهء اصفهانى تكميل شد » . و هم او مىنويسد : « در مورد تسميههايى كه در زبان عربى براى تعيين رواقيون به كار مىرود ، اطلاعات گرانبهايى به دست داد كه بدون آنها خاطرهء رواقيون در روايات اسلامى اندكى در پردهء ابهام قرار داشت » . اين مرد نيز از تكفير بىنصيب نمانده است . سرخسى طبق نقل ريحانة الادب از اعيان الشيعة از لسان الميزان شيعه بوده است .